Warmtebeeldcamera koortsmeting op scholen en kantoren: hoe werkt het?

Een warmtebeeldcamera die bij de ingang van een klaslokaal of kantoor iedereen scant op koorts: het leek even de normaalste zaak van de wereld. Inmiddels is de storm wat gaan liggen, maar de technologie blijft relevant.

Alleen is de situatie fundamenteel anders dan wanneer je een warmtebeeldcamera gebruikt voor bouwkundige inspecties of bij de brandweer.

Je meet niet de omgeving, je meet mensen. En dat stelt heel andere eisen aan nauwkeurigheid, snelheid en privacy. Waar je bij een gebouw een temperatuurverschil van een graad of vijf wilt opsporen, gaat het bij een mens om tienden van een graad.

Een foutje van een halve graad kan het verschil betekenen tussen 'geen koorts' en 'wel koorts'. Bovendien bewegen mensen, staan ze in de zon, hebben ze net hun jas uitgedaan of een warme koffie in hun hand. Dat maakt het meten op scholen en kantoren tot een uitdaging van jewelste.

De basis: hoe een warmtebeeldcamera koorts meet

Een warmtebeeldcamera detecteert infrarood straling, oftewel warmte. Alles wat een temperatuur heeft boven het absolute nulpunt zendt deze straling uit.

De camera zet deze straling om in een beeld waarin verschillende temperaturen in kleuren worden weergegeven.

Een plek die rood oplicht is warmer dan een blauwe plek. Zo simpel is het principe. Om koorts te meten, richt de camera zich op het gezicht van een persoon.

De meest betrouwbare meetpunten liggen hier in de buurt van de ooghoeken, het voorhoofd en de neusbrug. De camera meet de oppervlaktetemperatuur van de huid. Dat is een indirecte manier om de lichaamstemperatuur te bepalen. De camera zelf meet dus niet de interne lichaamstemperatuur zoals een thermometer onder de tong of in het oor.

De kunst zit 'm in de correctie. De camera moet weten wat de omgevingstemperatuur is om de meting te compenseren.

Dit gebeurt via een instelling die je vaak ziet als 'Distance to Object' of 'Emissivity'. Voor menselijke huid is de emissie (de mate waarin een object warmte uitstraalt) zo'n 0,98. Dat is een waarde die de meeste professionele camera's standaard hanteren of waarmee ze rekenen.

Waarom 'standaard' meten op scholen niet werkt

Stel je voor: je staat met een warmtebeeldcamera voor landbouw of professioneel gebruik bij de deur van een basisschool.

Buiten is het 5 graden. Kinderen komen binnen met dikke jassen, rode wangen en een beetje wind in hun haar. De camera meet nu een temperatuur die lager is dan hun werkelijke lichaamswarmte.

Of net hoger, omdat ze net hebben gerend. Dit is het grootste pijnpunt bij dit soort toepassingen.

• De omgeving: Zonnestralen op het gezicht, tocht bij de deur of een warme verwarming op de achtergrond verstoren de meting.
• Het gedrag: Mensen die net hun fiets hebben gestald, net een warme douche hebben gehad of juist koude handen hebben.
• De techniek: Een camera met een lage resolutie of een trage reactietijd mist de juiste pixel op het juiste moment.

Een warmtebeeldcamera meet een oppervlaktetemperatuur. Een temperatuur van 37,5°C op de huid betekent niet automatisch dat de interne lichaamstemperatuur ook 37,5°C is. Dat hangt af van de omgeving en de doorbloeding.

De uitdaging zit 'm in drie factoren die je op kantoor of in een klaslokaal niet direct onder controle hebt:

Veel goedkope consumentencamera's zijn hier niet voor gemaakt. Ze zijn vaak ontwikkeld voor het vinden van koudebruggen in muren of het opsporen van lekkages. Ze meten in een te groot bereik en zijn niet specifiek afgesteld op de temperatuur van de menselijke huid. Resultaat: een meting die tot wel 2°C naast kan zitten.

De juiste camera kiezen: specificaties die er echt toe doen

Wil je een camera inzetten voor het meten van koorts bij personeel, leerlingen of bezoekers?

1. Resolutie: meer pixels = beter

Dan moet je letten op andere specificaties dan de gemiddelde doe-het-zelver. Wees kritisch en ga voor een camera die specifiek is ontworpen voor deze toepassing.

Dit zijn de vier onmisbare eigenschappen: Een lage resolutie, denk aan 80x60 pixels, geeft een grof beeld. Op een meter afstand is je 'hotspot' misschien maar een paar pixels groot. Als je beweegt, mis je de meting. Kies voor minimaal 160x120 pixels, bij voorkeur 320x240 of meer.

2. Temperatuurbereik en nauwkeurigheid

Zo blijft het meetpunt scherp, ook als je iets beweegt of niet precies recht voor de camera staat.

De camera moet een smal temperatuurbereik hebben dat is toegespitst op menselijke temperaturen. Bij het instellen van een warmtebeeldcamera is een bereik van 10°C tot 40°C met een nauwkeurigheid van ±0,3°C de standaard voor medische screening. Grotere bereiken, bijvoorbeeld -20°C tot 300°C, zijn voor dit doel te grof.

3. NETD-waarde (ruis)

De NETD-waarde (Noise Equivalent Temperature Difference) geeft aan hoe gevoelig de camera is voor kleine temperatuurverschillen. Een lage waarde is beter.

Zoek naar een waarde van minder dan 50 mK (milliKelvin). Onder de 30 mK is topkwaliteit.

4. Frame rate (snelheid)

Deze waarde bepaalt of de camera een temperatuurverschil van 0,05°C kan onderscheiden. Mensen bewegen. Als je camera maar 9 beelden per seconde (Hz) laat zien, huppelt het beeld en mis je de meting. Kies voor minimaal 30 Hz. Dit zorgt voor een vloeiend beeld en een accurate meting van een voorbijlopend persoon.

Gebruiksscenario's: school vs. kantoor

Hoewel de techniek hetzelfde is, verschilt de praktijk per locatie. Op een school met kinderen is de uitdaging groter dan op een kantoor met volwassenen.

Op school:
Kinderen bewegen onvoorspelbaar. Ze draaien hun hoofd weg, duwen elkaar of staan te springen. Een camera aan een statief bij de deur werkt vaak niet.

Een betere optie is een handmatige camera die door een surveillant of leerkracht wordt gebruikt. Of een automatische poortje met camera op ooghoogte.

Let op: kinderen hebben vaak een lagere lichaamstemperatuur dan volwassenen. Een drempel van 37,5°C kan hier te laag zijn.

Check de richtlijnen van het RIVM of de GGD. Op kantoor:
Hier is de situatie stabieler. Medewerkers lopen vaak georganiseerd binnen of verlaten het pand. Een vaste camera op een statief bij de ingang werkt goed. Zorg voor een vaste meetafstand, bijvoorbeeld 2 tot 3 meter. Op kantoor is het vaak makkelijker om de omgevingstemperatuur constant te houden en tocht te weren.

Keuzekader: welke camera moet je hebben?

Je staat voor een aankoop. Hoe maak je nu de juiste keuze zonder je budget te verspillen aan een apparaat dat niet werkt? Gebruik dit stappenplan. Conclusie: Voor een school of kantoor wil je geen goedkope bouwcamera.

1. Bepaal de inzet: Gaat het om eenmalige checks of dagelijks gebruik? Bij dagelijks gebruik verdien je de investering in een professionele camera (vanaf €1500) snel terug. Een goedkope variant (onder de €500) is vaak onnauwkeurig en leidt tot frustratie.
2. Check de specificaties: Ga na of de camera een specifieke modus heeft voor 'Body Temperature Measurement'. Dit soort camera's hebben vaak een ingestelde emissie van 0,98 en een correctie voor de omgeving.
3. Kies je configuratie: Wil je handheld (snel en flexibel) of vast gemonteerd (automatisch en handsfree)? Voor grote aantallen mensen is een vaste configuratie met een thermal module en een visuele camera (als referentie) het beste.
4. Denk aan kalibratie: Een ongekalibreerde camera is waardeloos voor medische metingen. Vraag naar een certificaat of de optie voor kalibratie.

Je zoekt een thermische camera met hoge resolutie (min. 160x120), hoge gevoeligheid (NETD <50mK) en een smal temperatuurbereik.

Merken als FLIR, Hikvision en Seek Thermal bieden specifieke series voor deze markt. Verwacht een prijskaartje vanaf €1000 voor een toereikend instapmodel. Een budget warmtecamera heeft vaak beperkingen; goedkoper is in dit geval vaak duurkoop.